Šesto poglavje – PURUṢA-SŪKTA POTRJENA

brahmovāca vācāṁ vahner mukhaṁ kṣetraṁ chandasāṁ sapta dhātavaḥ havya-kavyāmṛtānnānāṁ jihvā sarv...

sarvāsūnāṁ ca vāyoś ca tan-nāse paramāyaṇe aśvinor oṣadhīnāṁ ca ghrāṇo moda-pramodayoḥ sarva – v...

rūpāṇāṁ tejasāṁ cakṣur divaḥ sūryasya cākṣiṇī karṇau diśāṁ ca tīrthānāṁ śrotram ākāśa-śabdayoḥ r...

tad-gātraṁ vastu-sārāṇāṁ saubhagasya ca bhājanam tvag asya sparśa-vāyoś ca sarva-medhasya caiva h...

romāṇy udbhijja-jātīnāṁ yair vā yajñas tu sambhṛtaḥ keśa-śmaśru-nakhāny asya śilā-lohābhra-vidyut...

bāhavo loka-pālānāṁ prāyaśaḥ kṣema-karmaṇām bāhavaḥ – roke; loka-pālānām – upravnih božanstev ra...

vikramo bhūr bhuvaḥ svaś ca kṣemasya śaraṇasya ca sarva-kāma-varasyāpi hareś caraṇa āspadam vikr...

apāṁ vīryasya sargasya parjanyasya prajāpateḥ puṁsaḥ śiśna upasthas tu prajāty-ānanda-nirvṛteḥ a...

pāyur yamasya mitrasya parimokṣasya nārada hiṁsāyā nirṛter mṛtyor nirayasya gudaṁ smṛtaḥ pāyuḥ –...

parābhūter adharmasya tamasaś cāpi paścimaḥ nāḍyo nada-nadīnāṁ ca gotrāṇām asthi-saṁhatiḥ parābh...

avyakta-rasa-sindhūnāṁ bhūtānāṁ nidhanasya ca udaraṁ viditaṁ puṁso hṛdayaṁ manasaḥ padam avyakta...

dharmasya mama tubhyaṁ ca kumārāṇāṁ bhavasya ca vijñānasya ca sattvasya parasyātmā parāyaṇam dha...

ahaṁ bhavān bhavaś caiva ta ime munayo 'grajāḥ surāsura-narā nāgāḥ khagā mṛga-sarīsṛpāḥ gandharv...

sva-dhiṣṇyaṁ pratapan prāṇo bahiś ca pratapaty asau evaṁ virājaṁ pratapaṁs tapaty antar bahiḥ pum...

so 'mṛtasyābhayasyeśo martyam annaṁ yad atyagāt mahimaiṣa tato brahman puruṣasya duratyayaḥ saḥ ...

pādeṣu sarva-bhūtāni puṁsaḥ sthiti-pado viduḥ amṛtaṁ kṣemam abhayaṁ tri-mūrdhno 'dhāyi mūrdhasu ...

pādās trayo bahiś cāsann aprajānāṁ ya āśramāḥ antas tri-lokyās tv aparo gṛha-medho 'bṛhad-vrataḥ ...

sṛtī vicakrame viśvaṅ sāśanānaśane ubhe yad avidyā ca vidyā ca puruṣas tūbhayāśrayaḥ sṛtī – name...

yasmād aṇḍaṁ virāḍ jajñe bhūtendriya-guṇātmakaḥ tad dravyam atyagād viśvaṁ gobhiḥ sūrya ivātapan ...

yadāsya nābhyān nalinād aham āsaṁ mahātmanaḥ nāvidaṁ yajña-sambhārān puruṣāvayavān ṛte yadā – v ...

teṣu yajñasya paśavaḥ savanaspatayaḥ kuśāḥ idaṁ ca deva-yajanaṁ kālaś coru-guṇānvitaḥ teṣu – v t...

vastūny oṣadhayaḥ snehā rasa-loha-mṛdo jalam ṛco yajūṁṣi sāmāni cātur-hotraṁ ca sattama vastūni ...

nāma-dheyāni mantrāś ca dakṣiṇāś ca vratāni ca devatānukramaḥ kalpaḥ saṅkalpas tantram eva ca nā...

gatayo matayaś caiva prāyaścittaṁ samarpaṇam puruṣāvayavair ete sambhārāḥ sambhṛtā mayā gatayaḥ ...

iti sambhṛta-sambhāraḥ puruṣāvayavair aham tam eva puruṣaṁ yajñaṁ tenaivāyajam īśvaram iti – tak...

tatas te bhrātara ime prajānāṁ patayo nava ayajan vyaktam avyaktaṁ puruṣaṁ su-samāhitāḥ tataḥ – ...

tataś ca manavaḥ kāle ījire ṛṣayo 'pare pitaro vibudhā daityā manuṣyāḥ kratubhir vibhum tataḥ – ...

nārāyaṇe bhagavati tad idaṁ viśvam āhitam gṛhīta-māyoru-guṇaḥ sargādāv aguṇaḥ svataḥ nārāyaṇe – ...

sṛjāmi tan-niyukto 'haṁ haro harati tad-vaśaḥ viśvaṁ puruṣa-rūpeṇa paripāti tri-śakti-dhṛk sṛjām...

iti te 'bhihitaṁ tāta yathedam anupṛcchasi nānyad bhagavataḥ kiñcid bhāvyaṁ sad-asad-ātmakam iti...

na bhāratī me 'ṅga mṛṣopalakṣyate na vai kvacin me manaso mṛṣā gatiḥ na me hṛṣīkāṇi patanty asat-...

so 'haṁ samāmnāyamayas tapomayaḥ prajāpatīnām abhivanditaḥ patiḥ āsthāya yogaṁ nipuṇaṁ samāhitas ...

nato 'smy ahaṁ tac-caraṇaṁ samīyuṣāṁ bhavac-chidaṁ svasty-ayanaṁ sumaṅgalam yo hy ātma-māyā-vibha...

nāhaṁ na yūyaṁ yad-ṛtāṁ gatiṁ vidur na vāmadevaḥ kim utāpare surāḥ tan-māyayā mohita-buddhayas tv...

yasyāvatāra-karmāṇi gāyanti hy asmad-ādayaḥ na yaṁ vidanti tattvena tasmai bhagavate namaḥ yasya...

sa eṣa ādyaḥ puruṣaḥ kalpe kalpe sṛjaty ajaḥ ātmātmany ātmanātmānaṁ sa saṁyacchati pāti ca saḥ –...

viśuddhaṁ kevalaṁ jñānaṁ pratyak samyag avasthitam satyaṁ pūrṇam anādy-antaṁ nirguṇaṁ nityam adva...

ādyo 'vatāraḥ puruṣaḥ parasya kālaḥ svabhāvaḥ sad-asan-manaś ca dravyaṁ vikāro guṇa indriyāṇi vir...

ahaṁ bhavo yajña ime prajeśā dakṣādayo ye bhavad-ādayaś ca svarloka-pālāḥ khagaloka-pālā nṛloka-p...

prādhānyato yān ṛṣa āmananti līlāvatārān puruṣasya bhūmnaḥ āpīyatāṁ karṇa-kaṣāya-śoṣān anukramiṣy...